خراسان ؛ سرزمین خورشید(قبل از اسلام)
در زبان پهلوی و فارسی دری ، خراسان ترکیبی است از دو واژه «خور» به معنای خورشید و «آسان» به معنای جایگاه. بنابراین خراسان به معنای جایگاه خورشید و محل برآمدن آفتاب است.
در زمان هخامنشیان و به ویژه پس از وضع قوانین جدید کشورداری از سوی داریوش،بخش شرقی امپراتوری متشکل شده بود از ساتراپی های مختلفی که هر کدام تحت نظارت یک شهربان پارسی اداره می شدند.ویشتاسپ،پدر داریوش،حاکم یا ساتراپی ایالت پرثوه(پارت) و هیرکانی بود.
در عصر اشکانیان که خود برآمده از خراسان بزرگ بودند،این منطقه از اهمیت سیاسی بسیار برخوردار شد.انتخاب شهر نسا به عنوان پایتخت که درقلب خراسان قرارداشت خود حاکی از اعتبار و اهمیت منطقه خراسان بزرگ برای فرمانروایان پارتی است.
در زمان ساسانیان خراسان بزرگ یکی ازچهار استانی بود که تمامی امپراتوری ایران به آن تقسیم شده بود.
بر اساس مدارک و آثار به دست آمده ساسانیان برای اولین بار واژه خراسان را به مفهوم سرزمین مشرق استفاده کردند.ساسانیان در این منطقه شهرهای جدیدی مانند نیشابور را ساختند و به واسطه اهمیتی که این ناحیه برای آنان داشت،برخی از پادشاهان این سلسله مانند شاهپور اول،هرمزد اول، وهرام اول و دوم پیش از آنکه بر تخت سلطنت بنشینند، حاکم خراسان و کوشان بودند.